قیمت های میلیونی و آشفته بازار لاستیک - مجله حقوق

بیت ران: بازار لاستیک خودرو در هفته دوم آبان ماه 1405 با شرایطی دوگانه روبه روست؛ کالا در بسیاری از سایزها در شبکه فروش وجود دارد. اما قیمت های چند ده میلیون تومانی برای خرید یک دست لاستیک، قدرت انتخاب و خرید بسیاری از مصرف نمایندگان را محدود نموده است. در این میان، فروشندگان با بازاری روبرو اند که در آن موجودی کالا لزوماً به معنای رونق معامله نیست و خریداران نیز تا زمانی که تعویض تایر ضرورت پیدا نکند، ترجیح می دهند هزینه خرید را به تعویق بیندازند.

در واقع آنچه در ماه های اخیر بیش از گذشته خودنمایی می نماید، فاصله میان قیمت پیشنهادی فروشندگان و توان خرید مشتریان است. به همین علت، حتی وجود لاستیک در فروشگاه ها نیز الزاماً به فروش منجر نمی گردد و بخشی از تقاضای موجود به خریدهای ضروری و اجتناب ناپذیر محدود شده است.

لاستیک در ویترین هست، اما خرید به تعویق افتاده است

آنالیز میدانی از بازار لاستیک تهران حکایت از تغییر رفتار خریداران دارد. برخلاف دوره هایی که کمبود کالا و دشواری دسترسی به لاستیک، مسئله اصلی مصرف نمایندگان بود، اکنون در بسیاری از واحدهای فروش، مسئله اصلی پیدا کردن مشتری است.

در چنین شرایطی، مالک خودرو پیش از ورود به فروشگاه معمولاً در پی اطلاع از قیمت است و پس از روبروه با نرخ ها، هزینه تعویض یک یا دو حلقه لاستیک را با سایر مخارج خودرو و هزینه های روزمره زندگی مقایسه می نماید. نتیجه این مقایسه در بسیاری از موارد، عقب انداختن خرید است. به ویژه زمانی که لاستیک هنوز امکان استفاده دارد و راننده احساس نمی نماید تعویض آن فوریت دارد.

این شرایط برای فروشندگان نیز شرایط متفاوتی ایجاد نموده است.

در بازاری که تأمین کالا تنها مسئله آن نیست، نگهداری موجودی در فروشگاه بدون گردش مناسب سرمایه، به یکی از دغدغه های فعالان این صنف تبدیل می گردد

در بازاری که تأمین کالا تنها مسئله آن نیست، نگهداری موجودی در فروشگاه بدون گردش مناسب سرمایه، به یکی از دغدغه های فعالان این صنف تبدیل می گردد. به بیان دیگر، ممکن است لاستیک در انبار و قفسه فروشگاه موجود باشد، اما مشتری توان پرداخت هزینه آن را نداشته باشد.

قیمت ها از 11 میلیون تومان شروع می شوند

آنالیز قیمت انواع لاستیک ایرانی در هشتم و نهم آبان ماه نشان می دهد هزینه خرید تایر، بسته به برند، سایز و مدل، اختلاف قابل توجهی دارد. در میان محصولات پرتقاضای داخلی، قیمت هر جفت لاستیک در بعضی مدل ها از حدود 11 میلیون و 500 هزار تومان شروع می گردد و در نمونه های گران تر به نزدیکی 24 میلیون تومان می رسد.

برای نمونه، قیمت هر جفت لاستیک شاخص مدل P660 با سایز 165/65R13 حدود 11 میلیون و 600 هزار تومان اعلام شده است. مدل Riderunner S673 همین برند با سایز 215/55R16 به حدود 23 میلیون و 900 هزار تومان می رسد.

در محصولات کویر تایر نیز هر جفت لاستیک مدل KB12-KB16 با سایز 165/65R13 حدود 13 میلیون و 500 هزار تومان قیمت دارد. در حالی که قیمت مدل KB77 با سایز 205/60R15 به 23 میلیون و 800 هزار تومان می رسد.

قیمت هر جفت لاستیک یزد تایر در مدل SUN با سایز 165/65R13 حدود 12 میلیون و 800 هزار تومان و در مدل T-Mercury با سایز 195/65R15 حدود 22 میلیون و 800 هزار تومان گزارش شده است. محصولات رازی تایر نیز در بعضی مدل ها از 11 میلیون و 500 هزار تومان شروع می شوند و در مدل های گران تر به حدود 20 میلیون و 500 هزار تومان می رسند. در میان محصولات ایران تایر نیز قیمت هر جفت لاستیک در لیست آنالیز شده بین 12 میلیون و 300 هزار تا 19 میلیون و 900 هزار تومان قرار گرفته است.

این ارقام نشان می دهد حتی انتخاب لاستیک ایرانی نیز به معنای خرید مقرون به صرفه نیست و هزینه تعویض چهار حلقه تایر در بسیاری از خودروها می تواند از 20 میلیون تومان فراتر برود و در بعضی سایزها به بیش از 40 میلیون تومان برسد.

خرید لاستیک به یک هزینه سنگین تبدیل شده است

در شرایط فعلی، هزینه تعویض لاستیک تنها به قیمت خرید تایر محدود نمی گردد. مالک خودرو علاوه بر پرداخت بهای چهار حلقه لاستیک، باید هزینه نصب، بالانس و سایر خدمات مرتبط را نیز در نظر بگیرد. برای نمونه، اگر قیمت هر جفت لاستیک یک خودرو حدود 12 تا 15 میلیون تومان باشد، خرید چهار حلقه آن دست کم 24 تا 30 میلیون تومان هزینه خواهد داشت. این مبلغ در خودروهایی که از تایرهای بزرگ تر استفاده می نمایند، می تواند به مراتب بیشتر گردد.

همین موضوع موجب شده است تعویض لاستیک برای بخشی از مالکان خودرو از یک خرید دوره ای به هزینه ای تبدیل گردد که باید برای آن از قبل برنامه ریزی نمایند.

در چنین بازاری، خریدار معمولاً در پی پیدا کردن محصولی است که در کنار قیمت مناسب، از نظر کیفیت و دوام نیز قابل قبول باشد. به همین علت، قیمت پایین به تنهایی معین نماینده انتخاب نیست و اعتبار برند، تاریخ فراوری و شرایط نگهداری لاستیک نیز در تصمیم خرید نقش دارد.

رکود معاملات؛ مشکل بازار فقط عرضه نیست

آنچه از شرایط بازار لاستیک در ماه های اخیر قابل مشاهده است، تغییر مرکز ثقل مسائل این بازار است. در گذشته، کمبود کالا و دشواری دسترسی به بعضی سایزها بخش مهمی از نگرانی مصرف نمایندگان را تشکیل می داد، اما اکنون در کنار مسئله تأمین، کاهش قدرت خرید نیز به عاملی معین نماینده تبدیل شده است.

آنطور که فروشندگان بازار تایر به خبرنگار مهر می گویند افزایش موجودی فروشگاه ها به تنهایی نمی تواند به رونق معاملات منجر گردد. تا زمانی که هزینه خرید یک دست لاستیک با توان مالی بخش قابل توجهی از مصرف نمایندگان تناسب نداشته باشد، احتمال تعویق خرید همچنان وجود دارد.

از طرف دیگر، عقب انداختن تعویض لاستیک نیز موضوعی نیست که بتوان آن را صرفاً یک تصمیم مالی تلقی کرد. زیرا فرسودگی تایر و کاهش عمق آج، به ویژه در شرایط بارندگی و جاده های لغزنده، می تواند ایمنی خودرو را تحت تأثیر قرار دهد.

فرسودگی تایر و کاهش عمق آج، به ویژه در شرایط بارندگی و جاده های لغزنده، می تواند ایمنی خودرو را تحت تأثیر قرار دهد.

فراوری داخل؛ ظرفیت بالا، اما بازار همچنان احتیاجمند واردات

در کنار شرایط تقاضا و قیمت ها، ظرفیت فراوری داخلی نیز یکی از مؤلفه های اثرگذار بر بازار لاستیک است. بر اساس اظهارات هادی امیر شقاقی، نایب رئیس انجمن صنفی صنعت تایر، ظرفیت فراوری تایر کشور حدود 300 هزار تن در سال است و ایران در بخش تایرهای بایاس از واردات بی احتیاج شده است.

به گفته وی، احتیاج سالانه کشور به تایرهای رادیال سواری حدود 27 میلیون حلقه است که نزدیک به 24 میلیون حلقه آن در داخل فراوری می گردد. به این ترتیب، با وجود سهم بالای فراورینمایندگان داخلی در تأمین احتیاج بازار، همچنان بخشی از تقاضا به وسیله واردات پاسخ داده می گردد.

این ظرفیت فراوری در حالی وجود دارد که مسئله بازار صرفاً به اندازه فراوری محدود نمی گردد. چراکه دسترسی مصرف نماینده به محصول مورد احتیاج، قیمت نهایی و نحوه توزیع نیز در تبدیل فراوری به عرضه مؤثر نقش دارند. به بیان دیگر، فراوری کافی زمانی می تواند به بهبود شرایط بازار منجر گردد که کالا با قیمت قابل قبول و در سایزهای مورد احتیاج به دست خریدار برسد.

عرضه مستقیم لاستیک؛ کوشش برای کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار

در کنار این شرایط، عرضه مستقیم لاستیک به وسیله واحدهای صنفی منتخب نیز با هدف کوتاه تر کردن مسیر توزیع و تسهیل دسترسی مصرف نمایندگان در حال اجراست. بر اساس اعلام سیدرضا عباس آبادی، رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران، این طرح در مرحله نخست در 300 نقطه تهران اجرا شده و لاستیک های فراوری داخل با همکاری تعاونی ها و اتحادیه مربوطه در اختیار فروشگاه های دارای پروانه کسب قرار می گیرند.

در این شیوه، قیمت فروش بر مبنای نرخ کارخانه برای هر برند و سایز معین می گردد و برای خدمات توزیع نیز حدود سه درصد سود در نظر گرفته شده است. قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران نیز از تداوم توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور در بعضی واحدهای صنفی منتخب و برنامه توسعه آن به سایر واحدها خبر داده است.

با این حال، اثرگذاری این طرح در بازار زمانی معین می گردد که مصرف نماینده بتواند لاستیک مورد احتیاج خود را بدون پرداخت هزینه های اضافی و با قیمت اعلام شده تهیه کند. در شرایطی که مسئله اصلی بخشی از خریداران، بالا بودن هزینه تعویض تایر است، صرف افزایش تعداد مراکز عرضه نمی تواند به تنهایی تضمین نماینده رونق معاملات باشد.

در شرایطی که مسئله اصلی بخشی از خریداران، بالا بودن هزینه تعویض تایر است، صرف افزایش تعداد مراکز عرضه نمی تواند به تنهایی تضمین نماینده رونق معاملات باشد.

بازار در انتظار بازگشت مشتری

بر این اساس، آنالیز ها حاکی از آن است که بازار این محصول با مسئله ای فراتر از تأمین کالا روبه روست. اختلاف قیمت میان برندها و سایزها، بالا بودن هزینه خرید چهار حلقه لاستیک و کاهش توان مالی مصرف نمایندگان، از عواملی هستند که بر رفتار خریداران و حجم معاملات اثر گذاشته اند.

از یک سو، فراورینمایندگان داخلی بخش عمده احتیاج بازار را تأمین می نمایند و برنامه عرضه مستقیم نیز با هدف تسهیل دسترسی خریداران در حال اجراست. از سوی دیگر، قیمت خرید همچنان یکی از موانع اصلی بازگشت مشتری به بازار محسوب می گردد. در چنین شرایطی، فروشنده با کالایی روبرو است که باید برای تأمین آن هزینه کند و سرمایه خود را در موجودی فروشگاه نگه دارد، اما خریدار نیز برای پرداخت هزینه تعویض تایر با محدودیت مالی روبه روست.

به این ترتیب مسئله اصلی بازار لاستیک در مقطع کنونی را باید در فاصله میان عرضه موجود و تقاضای مؤثر جست وجو کرد. بازاری که ممکن است در آن کالا در دسترس باشد، اما توان خرید مصرف نماینده اجازه ندهد این موجودی به معامله تبدیل گردد.

تا زمانی که این فاصله کاهش پیدا نکند، افزایش عرضه به تنهایی تضمین نماینده رونق بازار نخواهد بود و لاستیک فروشان همچنان با یکی از مهم ترین چالش های خود، یعنی فروش کالا در بازاری کم رمق، روبرو خواهند ماند.

منبع: خبرگزاری مهر

در کانال آپارات خبرنگاران ببینید: